معرفی ایده و موضوع پژوهشی چهارم 
عنوان: نقش نهاد امت در شکلدهی به دیپلماسی سیاسی؛ خوانشی از اندیشه امامت و خلافت با تمرکز بر آرای امام خمینی و ماوردی
تبیین موضوع
یکی از مهمترین ابعاد حکمرانی اسلامی، نسبت میان «امت» و «دیپلماسی سیاسی» است؛ مسئلهای که در تحولات اخیر منطقه و مواجهه جمهوری اسلامی ایران با جنگ، فشارهای بینالمللی و میدان مذاکرات، بار دیگر اهمیت خود را نشان داده است.
تجربه سالهای اخیر نشان داده است که دیپلماسی در جمهوری اسلامی ایران صرفاً یک امر نخبگانی و محدود به ساختار رسمی دولت نیست، بلکه «حضور مردم» و «پشتیبانی اجتماعی امت» میتواند بهعنوان یک مؤلفه اثرگذار در قدرت سیاسی و دیپلماسی کشور عمل کند؛ از حضور خیابانی و راهپیماییها گرفته تا حمایت عمومی از مواضع مقاومت، صلح یا مذاکره.
این مسئله ریشهای عمیق در سنت حکمرانی اسلامی دارد. چه در اندیشه «امامت» و سیره سیاسی ائمه(ع)، و چه در نظریه «خلافت» در سنت اهلسنت، امت همواره یکی از ارکان اقتدار سیاسی و پشتوانه تعاملات خارجی حکومت اسلامی تلقی شده است.
بازخوانی آرای امام خمینی و ماوردی در این زمینه میتواند نشان دهد که چگونه نهاد امت:
▪️ به تولید مشروعیت سیاسی کمک میکند،
▪️ قدرت دیپلماسی حکومت اسلامی را افزایش میدهد،
▪️ و در دیپلماسی جنگ، صلح و مذاکره نقشآفرین میشود.
این موضوع میکوشد ظرفیتهای تاریخی و کلامی «امت» را برای فهم الگوی دیپلماسی جمهوری اسلامی در جهان معاصر بازخوانی کند.
نقشه راه مقاله
مسئله اصلی:
این مقاله بررسی میکند که «امت» چگونه بهعنوان یک نهاد فکری و اجتماعی، بر شکلگیری دیپلماسی سیاسی در حکمرانی اسلامی اثر میگذارد.
محور اول | مبانی نظری
تبیین مفهوم «امت» و نسبت آن با دو الگوی کلان رهبری سیاسی در سنت اسلامی:
امامت
خلافت
محور دوم | خوانش تطبیقی
مقایسه دو رویکرد مهم در اندیشه سیاسی اسلامی:
آرای امام خمینی در چارچوب امامت
آرای ماوردی در چارچوب خلافت
محور سوم | امت و دیپلماسی
تحلیل این پرسش که نهاد امت چگونه میتواند:
بر روابط سیاسی با دیگر جوامع اثر بگذارد
الگوی تعامل، وحدت و مرزبندی را تعیین کند
به مشروعیتبخشی به کنش سیاسی و دیپلماتیک اعم از جنگ و یا مذاکره کمک کند
محور چهارم | یافته نهایی
فهم نهاد امت، کلید فهم نسبت میان رهبری سیاسی، مشروعیت، وحدت اسلامی و الگوی تعامل با جهان پیرامون است.