بررسی تطبیقی خلود در جهنّم از منظر مذاهب اسلامی با تأکید بر سرنوشت ابدی کفّار
نویسندگان
انور بامری:
دانش آموخته سطح چهار، کلام اسلامی، حوزۀ علمیه قم، ایران.
مهدی فرمانیان:
استاد تمام گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان ومذاهب اسلامی، قم، ایران.
فرزاد فولادیونه:
دانشپژوه سطح سه، مذاهب اسلامی، مؤسسه آموزش عالی ائمه اطهار(ع)، قم، ایران.
چکیده
خلود در جهنم یکی از مسائل بنیادین معادشناسی اسلامی است که به بررسی نسبت میان عدل و رحمت الهی با سرنوشت اخروی میپردازد. این پژوهش به شیوهای تحلیلی _ تطبیقی و با اتکا به منابع کتابخانهای، دیدگاههای شش مذهب اسلامی شامل امامیه، اشاعره، ماتریدیه، اهل حدیث، زیدیه و اسماعیلیه را درباره خلود کفّار و مرتکبان کبیره تحلیل کرده است. نتایج این مطالعه نشان میدهد که میان تمامی مذاهب، اجماعی بر خلود کفّار بدون توبه وجود دارد، هرچند مبانی کلامی آنان متفاوت است. امامیه و اسماعیلیه ایمان را مشروط به ولایت میدانند، در حالی که اشاعره و ماتریدیه آن را تصدیق قلبی تلقی میکنند و زیدیه ترکیبی از تصدیق و عمل را مدنظر قرار میدهند. در مورد مرتکبان کبیره، اکثر مذاهب (به جز زیدیه) بر عدم خلود تأکید دارند و امکان شفاعت و عفو الهی را میپذیرند. تحلیل تطبیقی این مسأله نشان میدهد که اختلاف اصلی در تعریف ایمان و ارتباط آن با عمل نهفته است؛ زیدیه با رویکرد عملگرایانه، مفهوم خلود را به کبائر نیز تسری دادهاند. این پژوهش با برجستهسازی وجوه مشترک، علاوه بر نقد مبانی متعارض، بر ظرفیتهای تقریب و همگرایی مذهبی تأکید دارد و میتواند به گفتوگوهای بینمذهبی معاصر درباره عدل، رحمت و کارکرد وعیدهای الهی یاری رساند.
برای دریافت اصل مقاله وارد لینک شوید.
