پذیرش مقاله حجج اسلام حسین بونگی نژاد و محمد افشاری در دو فصلنامه مطالعات تطبیقی اندیشه دینی

بررسی تطبیقی آیه 207 سوره بقره از منظر آیت‌اللّه جوادی‌آملی و شیخ محمد مغراوی
نویسندگان

حسین بونگی‌نژاد:
دانش‌پژوه سطح دو، کلام اسلامی، موسسه آموزش عالی ائمه اطهار(ع)، قم، ایران

محمد افشاری: 

دانشجو دکتری، تاریخ اسلام، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، پژوهشگر تاریخ موسسه آموزش عالی ائمه اطهار(ع)، قم، ایران.

چکیده

واقعۀ «لیلة‌المبیت» از رخدادهای محوری تاریخ اسلام است که فداکاری و شجاعت برجستۀ حضرت علی(ع) را در شب هجرت پیامبر اکرم(ص) به تصویر می‌کشد. امیرالمؤمنین(ع) در آن شب با خوابیدن در بستر پیامبر(ص)، جان آن حضرت را از خطر مشرکان حفظ کرد. آیۀ 207 سورۀ بقره: {وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ} به باور بسیاری از مفسران فریقین، در شأن این واقعه نازل شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی تطبیقی آرای آیت‌اللّه جوادی آملی به ‌عنوان مفسر شیعی و شیخ محمد مغراوی به‌ عنوان مفسر اهل سنت می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد آیت‌اللّه جوادی آملی با رویکردی عرفانی ـ فلسفی، «شراء نفس» را معاملۀ وجودی میان انسان و خداوند دانسته و آن را ناظر به مقام فنا فی‌اللّه و وصول به «مرضات الهی» تفسیر می‌کند. وی با استناد به روایات متواتر فریقین، مصداق اتمّ آیه را امام علی(ع) معرفی کرده و این فداکاری را با رؤیای حضرت ابراهیم(ع) مقایسه می‌کند. در مقابل، مغراوی با رویکردی نص‌گرا و با تکیه بر ظواهر روایی، ضمن گزارش دیدگاه‌های مختلف مفسران، داستان «صهیب رومی» را به‌ عنوان سبب نزول برمی‌گزیند. به نقد علامه طباطبائی، مغراوی در این تفسیر دچار خلط میان «بذل جان» و «بذل مال» شده است. این پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت در مبانی معرفتی، به تفاوت در فهم و تفسیر یک آیه واحد می‌انجامد.

برای دریافت اصل مقاله وارد لینک شوید.