عنوان: بررسی تطبیقی مدخل توبه در دایرةالمعارف قرآن لیدن و علوم و معارف قرآن
نویسنده
مهدی پسندی
دانشپژوه سطح چهار، تفسیر و علوم قرآنی، مؤسسه آموزش عالی ائمه اطهار(ع)، قم، ایران.
چکیده
توبه به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در اسلام، جایگاهی ویژه در تعالیم دینی دارد و از همینرو در منابع دانشنامهای معتبر، از جمله دایرةالمعارف قرآن لیدن و دایرةالمعارف علوم و معارف قرآن، بهصورت جامع بررسی شده است. این دو منبع، با وجود اشتراک در موضوع، به دلیل تفاوت در رویکرد و مخاطبان، تبیینهای متفاوتی از مفهوم توبه ارائه میکنند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه مدخل «توبه» در این دو دایرةالمعارف، به تحلیل ابعاد زبانی، تاریخی، فقهی و اخلاقی این مفهوم پرداخته و موضوعاتی همچون تعاریف، واژگان مرتبط، شرایط پذیرش توبه، آثار و پیامدهای آن، توبه پیامبران، مفهوم کفاره، توبه نصوح، ساختار مدخلها و جایگاه توبه در نظام فکری اسلام را بررسی کرده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه تطبیقی منابع است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که دایرةالمعارف قرآن لیدن با رویکردی تاریخی ـ انتقادی و تأکید بر تحلیلهای زبانی و تطبیقی، بیشتر برای مخاطبان تخصصی مناسب است؛ در حالی که دایرةالمعارف علوم و معارف قرآن با رویکردی فقهی ـ اخلاقی و تمرکز بر ابعاد عملی و تربیتی در چارچوب تعالیم شیعی، برای طیف گستردهتری از مخاطبان قابل استفاده است. در عین حال، هر دو منبع «بازگشت» را جوهره اصلی مفهوم توبه میدانند؛ با این تفاوت که تمایز اصلی میان آنها در روششناسی و هدفگذاری پژوهشی نمود مییابد.
برای دریافت اصل مقاله وارد لینک شوید.
