عنوان: تحلیل تطبیقی معناشناسی عدل الهی در اندیشه امامیّه و اشاعره
نویسنده
محمدهادی مقدادی داودی
دانشپژوه سطح یک، فقه و اصول، مدرسه علمیه ائمه اطهار(ع)، قم، ایران.
چکیده
مسئله عدل الهی از مهمترین مباحث در علم کلام اسلامی به شمار میآید که متکلمان اشاعره و امامیّه هر یک با رویکردی متفاوت به تبیین و تحلیل آن پرداختهاند. فهم درست این مفهوم نهتنها در شکلگیری مبانی اعتقادی مسلمانان نقش اساسی دارد، بلکه در تبیین رفتارهای اخلاقی و اجتماعی نیز تأثیرگذار است. ازاینرو، بررسی و مقایسه دیدگاههای کلامی در این زمینه میتواند به روشنتر شدن ابعاد مختلف مسئله عدل الهی کمک کند و زمینهساز طرح و گسترش مباحث کلامی و فلسفی در این حوزه باشد. بر همین اساس، پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از منابع معتبر کتابخانهای، به بررسی دیدگاههای متکلمان اشاعره و امامیّه درباره مفهوم عدل الهی و تحلیل تطبیقی مبانی این دو دیدگاه میپردازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که متکلمان اشاعره با تأکید بر اراده مطلق الهی و نفی معیارهای مستقل عقلانی، توانایی انسان در درک کامل عدل الهی را محدود میدانند. در مقابل، دیدگاه امامیّه بر امکان درک عقلانی عدل الهی تأکید کرده و خداوند را در همه افعال خویش عادل میداند. بر پایه نتایج این پژوهش، دیدگاه امامیه صحیحتر به نظر میرسد؛ زیرا این مکتب کلامی به حسن و قبح عقلی قائل است و افعال الهی را هماهنگ با معیارهای عقل و منطق تبیین میکند، در حالی که اشاعره حسن و قبح را غیرعقلی دانسته و آن را صرفاً شرعی و مبتنی بر فعل خداوند تلقی میکنند.
برای دریافت اصل مقاله وارد لینک شوید.
